2025
Na czym polega automatyzacja laboratorium mikrobiologicznego?
Automatyzacja procesów laboratoryjnych pozwala sprostać rosnącym wymaganiom rynku diagnostycznego. Wdrożenie nowoczesnych, automatycznych systemów zwiększa wydajność pracy ośrodków badawczych oraz minimalizuje ryzyko błędów ludzkich i kontaminacji próbek. Dowiedz się, na czym dokładnie polega automatyzacja laboratorium mikrobiologicznego i jak ją wdrożyć w swojej placówce.
Jak wygląda automatyzacja laboratorium mikrobiologicznego?
Automatyzacja procesów laboratoryjnych to odpowiedź na potrzeby nowoczesnych laboratoriów – pozwala zwiększyć wydajność pracy, ograniczyć ryzyko błędów ludzkich i zminimalizować ryzyko kontaminacji próbek.
W nowoczesnej placówce czasochłonne, tradycyjnie przeprowadzane procedury manualne powierza się innowacyjnym urządzeniom. Wykonują powtarzalne czynności badawcze z dokładnością i powtarzalnie – na poziomie nieosiągalnym przy ręcznej pracy laboranta. Tym samym stanowiska pracy są zoptymalizowane, a zadania powierzane placówce wykonywane sprawniej.
Nadrzędnym celem automatyzacji laboratorium mikrobiologicznego jest standaryzacja pracy i wyników badań. Ma ona eliminować zmienność analiz wynikającą z czynnika ludzkiego i sprawić, że cała ścieżka diagnostyczna stanie się bardziej przewidywalna i łatwiejsza do kontrolowania.
Automatyzacja laboratorium mikrobiologicznego a przygotowywanie podłoży
Manualne przygotowywanie pożywek jest obarczone dużym ryzykiem błędu ludzkiego. Z pomocą człowiekowi przychodzą mediapreparatory. Są to zaawansowane, zautomatyzowane urządzenia do szybkiego i w pełni kontrolowanego przygotowywania różnorodnych podłoży hodowlanych. Służą do tworzenia m.in. płynnych bulionów i pożywek agarowych. Zapewniają powtarzalność każdego cyklu, dbają o właściwą temperaturę, ciśnienie, czas sterylizacji i homogenizację medium.
Automatyczne dozowanie pożywek
Gdy podłoże jest gotowe, następuje etap jego dystrybucji. Automatyzacja laboratorium mikrobiologicznego w tym obszarze opiera się na wykorzystaniu pomp perystaltycznych.
Urządzenia te umożliwiają seryjne i dokładne dozowanie pożywek, agarów czy rozcieńczalników do różnych naczyń. Zakresy ich pracy są szerokie – służą od aplikacji porcji substancji o objętości od kilkudziesięciu mikrolitrów (np. 50 μL) aż po kilkadziesiąt litrów (do 99 l). W praktyce oznacza to, że analityk może błyskawicznie i sterylnie napełniać probówki, zalewać płytki Petriego stałą objętością (np. 18 ml) czy uzupełniać większe butelki lub worki (np. 225 ml).
Automatyczne rozcieńczanie i namnażanie próbek
Proces przygotowania próbek do analizy wymaga precyzyjnego rozcieńczania. Ręczne pipetowanie jest czasochłonne i podatne na błędy, dlatego stosuje się dilutory. Urządzenia te seryjnie, automatycznie, precyzyjnie i szybko rozcieńczają materiał do badań.
Natomiast wysokowydajne homogenizatory współpracujące z jałowymi workami umożliwiają optymalną ekstrakcję bakterii z próbek stałych w czasie krótszym niż 60 sekund. System workowy eliminuje ryzyko kontaminacji krzyżowej między próbkami. Ma to ogromne znaczenie np. przy analizie próbek pochodzących z różnych partii produkcyjnych w laboratoriach branży spożywczej, farmaceutycznej czy kosmetycznej. Automatyczne homogenizatory zapewniają także standaryzację siły mechanicznego rozdrabniania próbki. Przekłada się to na powtarzalność wyników.
Automatyzacja posiewu i oznaczania organizmów
Automatyczne urządzenia do posiewów umożliwiają pełną standaryzację i programowalność nanoszenia materiału na płytkę Petriego. Po umieszczeniu próbki urządzenie automatycznie przygotowuje odpowiednie rozcieńczenia oraz wykonuje posiew. Wykorzystanie takiego sprzętu pozwala ograniczyć zużycie materiałów jednorazowych oraz minimalizuje ryzyko błędów operatora. Niektóre z modeli tych urządzeń eliminują konieczność wykonywania serii rozcieńczeń.
Również godziny spędzone przez pracowników laboratorium na żmudnym liczeniu bakterii na płytkach Petriego odchodzą do przeszłości. Już manualne liczniki kolonii nowej generacji mają kontrastowe oświetlenie i ergonomiczną konstrukcję. Chroni ona wzrok laboranta i redukuje ryzyko przewlekłych zaburzeń mięśniowo-szkieletowych. Jednak pełną automatyzację oznaczania organizmów zapewniają urządzenia wspierane przez sztuczną inteligencję – np. Scan AI 3000 czy Scan AI 500. Potrafią on w ułamku sekundy przeanalizować obraz płytki, rozróżniać nakładające się na siebie kolonie, ignorować zarysowania na szalce czy pęcherzyki powietrza w agarze.
Automatyzacja laboratorium mikrobiologicznego – korzyści dla placówki badawczej
Automatyzacja w laboratorium mikrobiologicznym:
- zapewnia zwiększenie wydajności placówki – laboratorium może przetworzyć więcej próbek w tym samym czasie, co przekłada się na krótszy czas oczekiwania na wynik;
- gwarantuje standaryzację i powtarzalność wyników – eliminuje błędy wynikające ze zmęczenia, pośpiechu czy różnic w technice pracy analityków;
- odciąża wysoko wykwalifikowany personel z najbardziej monotonnych, powtarzalnych zadań – laboranci mogą poświęcić zaoszczędzony czas np. na analizę trudnych przypadków;
- oznacza oszczędności dla placówki – zapewniają to mniejsza liczba powtarzanych badań, redukcja zużycia materiałów eksploatacyjnych oraz optymalizacja czasu pracy personelu.
Automatyzacja laboratorium mikrobiologicznego to nie tylko trend – to strategiczna inwestycja w jakość, bezpieczeństwo i konkurencyjność.
Nowoczesne urządzenia nie zastępują pracy specjalistów, lecz skutecznie ich wspierają, przejmując najbardziej monotonnych i powtarzalnych procesów, dzięki czemu personel może skupić się na pracy eksperckiej.
